openlaw.pl
całe polskie prawo online
wybrany dokument: FunkcjePrawaRzeczowego
tu byłem: FunkcjePrawaRzeczowego
 Tematy:
  Komparatystyka Prawa
 postępowanie cywilne
  Postepowanie Karne
  Postepowanie Sadowoadmini...
 prawo cywilne
 prawo energetyczne
 prawo europejskie
 prawo gospodarcze
 prawo karne
  Prawo Konstytucyjne
  Prawo Obce
 prawo pracy
 prawo prywatne międzynarod...
 prawo publiczne
 prawo spółek
 teoria prawa
 Informacje:
 akty prawne
 artykuły
 dokumenty
 glosy
 kazusy
 komentarze
 leksykon openlaw.pl
 literatura
 mind-mapy
 opinie prawne
 orzecznictwo
 recenzje
 samorządy prawnicze
 schematy
 skróty
 skrypty
 wzory
 Adresaci:
 autor
 klient
 student
 użytkownik
 wierzyciel

Funkcje prawa rzeczowego (w znaczeniu przedmiotowym)


A. Wstęp
W opracowaniach dot. polskiego prawa rzeczowego głównie spotykamy się z opracowaniami ograniczającymi się do opisania funkcji poszczególnych praw rzeczowych. Prawo rzeczowe (w znaczeniu przedmiotowym) również ma określoną rolę w systemie prawnym. Stąd też warto pokusić się o wskazanie podstawowych zadań stawianych przez przepisami prawa rzeczowego.

B. Funkcje prawa - wyjaśnienie zjawiska
Funkcja prawa (w znaczeniu przedmiotowym) to, generalnie rzecz ujmując, zadania stawiane przed przepisami. Wg Morawskiego (MorawskiWstepDoPrawoznawstwa, 2009, s. 28) prawo służy kontroli zachowań (funkcja kontrolna), dystrybucji dóbr i ciężarów (funkcja dystrybutywna) oraz rozstrzyganiu konfliktów (funkcja regulacyjna).

C. Funkcje prawa rzeczowego - katalog
Te trzy funkcje konkretyzuje prawo rzeczowe (w ujęciu przedmiotowym) szczegółowo, kiedy spełnia poniższe zadania w systemie prawa (por. Vieweg/Werner, Sachenrecht, 5. wyd., nb. 3):
  1. funkcja organizacyjna - podporządkowanie uprawnień wobec rzeczy określonym podmiotom (np. art. 140 KC
    art. 140 KC
    W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.
    i art. 232 KC
    art. 232 KC
    § 1. Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym i osobom prawnym.
    § 2. W wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być także inne grunty Skarbu Państwa, gmin lub ich związków.
    "z wyłączeniem innych osób") (por. Machnikowski w: SystemPrawaPrywatnegoTom3, str. 4);
  2. funkcja definiująca - ustanowienie definicji instytucji prawa rzeczowego (np. art. 336 KC
    art. 336 KC
    Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
    , art. 285 § 1 KC
    art. 285 KC
    § 1. Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).
    § 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części.
    itp.);
  3. funkcja ekonomiczna - ustanowienie praw dających całkowite i ograniczone uprawnienia względem rzeczy w celu lepszego wykorzystania rzeczy (art. 252 KC
    art. 252 KC
    Rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie).
    , art. 285 KC
    art. 285 KC
    § 1. Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).
    § 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części.
    , art. 305 KC
    art. 305 KC
    Jeżeli nieruchomość obciążona służebnością osobistą została wniesiona jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielnia może z ważnych powodów żądać zmiany sposobu wykonywania służebności albo jej zamiany na rentę.
    ; por. Machnikowski w: SystemPrawaPrywatnegoTom3, str. 4-5);
  4. funkcja transakcyjna - ustanowienie regulacji dotyczących obrotu rzeczami (art. 155 KC
    art. 155 KC
    § 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
    § 2. Jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do przeniesienia własności potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy. To samo dotyczy wypadku, gdy przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy przyszłe.
    i nast.);
  5. funkcja pomocnicza - stworzenie regulacji uprawniających do odzyskania władztwa nad rzeczą (art. 222 § 1 KC
    art. 222 KC
    § 1. Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
    § 2. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.
    ), odszkodowania (art. 224 KC
    art. 224 KC
    § 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne.
    § 2. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.
    i nast.), wynagrodzenia za bezumowne korzystanie (art. 224 KC
    art. 224 KC
    § 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne.
    § 2. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.
    ; por. Machnikowski w: SystemPrawaPrywatnegoTom3, str. 13);
  6. funkcja gwarancyjna - ustanowienie zasad odpowiedzialności majątkowej rzeczowej (art. 305 KC
    art. 305 KC
    Jeżeli nieruchomość obciążona służebnością osobistą została wniesiona jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielnia może z ważnych powodów żądać zmiany sposobu wykonywania służebności albo jej zamiany na rentę.
    , art. 65 ust. 1 UKsWieczHip
    art. 65 UKsWieczHip
    1. W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka).
    2. Przedmiotem hipoteki może być także:
    1) użytkowanie wieczyste wraz z budynkami i urządzeniami na użytkowanym gruncie stanowiącymi własność użytkownika wieczystego,
    2) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu,
    3) wierzytelność zabezpieczona hipoteką.
    3. Hipoteką może być obciążona część ułamkowa nieruchomości, jeżeli stanowi udział współwłaściciela, oraz przysługujący współuprawnionemu udział we wspólności praw wymienionych w ust. 2 pkt 1 i 2.
    4. Do hipotek określonych w ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio przepisy o hipotece na nieruchomości.
    ).

CategoryPrawoRzeczowe CategorySkrypty
 

brak komentarzy do strony. [dodaj komentarz]

informacja prawna  |  regulamin  |  korzystanie z treści wyłącznie w oparciu o licencję openlaw.pl ©
Strona została wygenerowana w 0.5862 sekund